05-04-2014, 12:23 AM
GRADSKA
Selo Gradska sa 128 domaćinstva i 840 stanovnika nalazi se na strmim stranama doline Gradsko-kalanske reke, desne pritoke Vlasine. Legenda kaže da je ovo selo bilo u kup na mestu gde je danas čukasto uzvišenje između Vignjišta i Male Gradske reke i na njemu zidine u vidu betonskih utvrđenja. Narod ovo mesto naziva Rimski grad. Predanje kaže da su ovaj grad u dalekoj prošlosti podigli i u njemu živeli Latini. Zadržali su se u ovom šumovitom planinskom kraju i od stočarstva, obrade slabo rodne planinske zemlje i rudarstva živeli, ali im je najviše teškoća pričinjavao nedostatak pijaće vode. Zato su morali da prekopavaju kanal i vodu dovode iz Orlovca, planine koja se iznad Gradske uzdiže. Život u ovom mestu nije bio idealan, ali je bio miran sve dok jednog dana ne naiđoše neki osvajači, koji navale na ovo utvrđenje, ali im svi napadi bejaše bezuspešni. Grad se nije dao osvojiti. U međuvremenu neka baba nauči osvajače da se posluže lukavstom. Savetuje im da dobro nazobu magare, pa kad ožedni puste ga gore u planinu da traži vodu. Neprijatelj tako i učini. Žedno magare pronađe vodu u planini i napije se. Tom prilikom neprijatelj poruši kanal i Latine ostavi bez vode, koji zbog žeđi nisu mogli dugo da izdržati u utvrđenju, te ih lukavstvom neprijatelj lako pobedi i uništi. Mesto – grad, gde je ovo stanovništvo živelo, bilo je opasano debelim zidom. Narod ga je nazvao G r a d i š t e, a vremenom se ovaj naziv preneo i na sva naselja u srednjem slivu Gradske-kalanske reke. Predanje kaže da su Latini u vidu današnjih žičara sa utvrđenja Rimski grad postavili debelo i dugačko platno, koje se od Oraške Čuke vijalo do druge strane dubodoline, te su Latini pomoću njega skraćivali sebi put i prelazili na drugu stranu doline Gradsko-kalanske reke. Legenda kaže da je to staro stanovništvo uništeno. Preci, pak, današnjeg stanovništva naselili u ovo selo, kada ga je kuga 1706. godine pretvorila u pustoš. Naseljavanje Gradske izvršili su robovi koji su iz Crne Trave, koja se nalazila sa suprotne strane Orlovca – planine (bežeći od „Čume“ – kako su ljudi zamišljali avet kolere), naselili današnja mesta. Tako su naseljeni Bisini došli iz središta Crne Trave, a inače su starinom iz Raške i slavili su srpsku slavu – Sveti Savu. Golušani su opet Crnotravci i drugi.
Selo Gradska sa 128 domaćinstva i 840 stanovnika nalazi se na strmim stranama doline Gradsko-kalanske reke, desne pritoke Vlasine. Legenda kaže da je ovo selo bilo u kup na mestu gde je danas čukasto uzvišenje između Vignjišta i Male Gradske reke i na njemu zidine u vidu betonskih utvrđenja. Narod ovo mesto naziva Rimski grad. Predanje kaže da su ovaj grad u dalekoj prošlosti podigli i u njemu živeli Latini. Zadržali su se u ovom šumovitom planinskom kraju i od stočarstva, obrade slabo rodne planinske zemlje i rudarstva živeli, ali im je najviše teškoća pričinjavao nedostatak pijaće vode. Zato su morali da prekopavaju kanal i vodu dovode iz Orlovca, planine koja se iznad Gradske uzdiže. Život u ovom mestu nije bio idealan, ali je bio miran sve dok jednog dana ne naiđoše neki osvajači, koji navale na ovo utvrđenje, ali im svi napadi bejaše bezuspešni. Grad se nije dao osvojiti. U međuvremenu neka baba nauči osvajače da se posluže lukavstom. Savetuje im da dobro nazobu magare, pa kad ožedni puste ga gore u planinu da traži vodu. Neprijatelj tako i učini. Žedno magare pronađe vodu u planini i napije se. Tom prilikom neprijatelj poruši kanal i Latine ostavi bez vode, koji zbog žeđi nisu mogli dugo da izdržati u utvrđenju, te ih lukavstvom neprijatelj lako pobedi i uništi. Mesto – grad, gde je ovo stanovništvo živelo, bilo je opasano debelim zidom. Narod ga je nazvao G r a d i š t e, a vremenom se ovaj naziv preneo i na sva naselja u srednjem slivu Gradske-kalanske reke. Predanje kaže da su Latini u vidu današnjih žičara sa utvrđenja Rimski grad postavili debelo i dugačko platno, koje se od Oraške Čuke vijalo do druge strane dubodoline, te su Latini pomoću njega skraćivali sebi put i prelazili na drugu stranu doline Gradsko-kalanske reke. Legenda kaže da je to staro stanovništvo uništeno. Preci, pak, današnjeg stanovništva naselili u ovo selo, kada ga je kuga 1706. godine pretvorila u pustoš. Naseljavanje Gradske izvršili su robovi koji su iz Crne Trave, koja se nalazila sa suprotne strane Orlovca – planine (bežeći od „Čume“ – kako su ljudi zamišljali avet kolere), naselili današnja mesta. Tako su naseljeni Bisini došli iz središta Crne Trave, a inače su starinom iz Raške i slavili su srpsku slavu – Sveti Savu. Golušani su opet Crnotravci i drugi.